Notariële Archieven

Afbeelding van een notariële akte

Een oud ambt

Het notariaat kent een lange geschiedenis. In de Nederlanden komen notarissen vanaf het einde van de 13e eeuw voor. Het waren toen vooral geestelijken. Deze notarissen konden toen zowel door de keizer als door de paus als door beiden aangesteld zijn. Met de invoering van de Franse wetgeving in 1795 (België, Limburg en Zeeuws-Vlaanderen) en 1811 (rest van Nederland) is de aanstelling een kwestie van de nationale overheid.

Overigens heeft het notariaat zich niet overal in de Nederlanden gelijk ontwikkeld. In Gelderland, Overijssel, Drente, Friesland en Groningen is het voor 1811 nauwelijks tot ontwikkeling gekomen. Elders verbreidde het zich veel ruimer, zelfs zo dat ook in de dorpen notarissen resideerden.

Notariële akten in het gemeentearchief

Bij de gemeentearchieven van Ede en Barneveld zijn duizenden notariële akten vanaf 1811 aanwezig. Vrijwilligers zetten zich al jaren in om deze akten digitaal toegankelijk te maken. Van bijna 60.000 akten zijn inmiddels samenvattingen opgenomen op ons portaal Archieval. De akten zijn ook grotendeels gescand. U kunt ze gratis downloaden op hoge resolutie. Als een akte niet gescand is, kunt u deze voor digitalisering aanvragen.

Let op: nog niet alle notariële akten zijn digitaal ontsloten. Wij blijven hier aan werken. Op onze studiezaal is een papieren index aanwezig van de overige akten.

Inhoud van akten

Bij de notaris worden veranderingen in eigendom en rechten vastgelegd. Of voorgenomen veranderingen, zoals in een testament. Zodoende komt er heel veel informatie over goederen en mensen in de akten terecht. Daardoor kunnen ze voor onderzoekers een belangrijke bron zijn. Genealogen (stamboomonderzoek) vinden er van alles over familiebetrekkingen, bezittingen van de familie, en plekken waar de familie woonde. Voor andere onderzoekers is er informatie over bijvoorbeeld het gebruik van grond en houtsoorten, het ontstaan van gebouwen, inboedels enz. Wie de akten over een wat langere periode doorneemt, leert al gauw wie de welvarende mensen in de regio waren, want die hadden altijd wel iets te verkopen of leningen te verstrekken.

Notariële akten worden na 75 jaar openbaar. Voor testamenten geldt een uitzondering. Testamenten en andere uiterste wilsbeschikkingen zijn na 94 jaar openbaar.

Aanwezige akten

Gemeentearchief Barneveld beheert de openbare en overgedragen notariële akten van de notarissen met standplaatsen Voorthuizen en Barneveld.

Gemeentearchief Ede beheert de openbare en overgedragen notariële akten van notarissen met de standplaatsen Ede en Lunteren.

Zoeken in de notariële akten

U kunt tegelijkertijd de akten van Ede en van Barneveld doorzoeken. U kunt ook kiezen voor één van deze twee gemeenten. Wanneer u uitgebreid zoekt, kunt u zoeken op persoon, datum, locatie, standplaats van de notaris, soort akte. Zoeken met een sterretje aan het eind van een zoekwoord kan u helpen: wanneer u zoekt op Lunter* wordt alles gezocht dat met ‘Lunter’ begint, zoals Lunteren, Luntersch, Lunterse, Lunteraan.

Het digitale notariële archief kunt u raadplegen via ons portaal Archieval.

Archieval